Mannetjesvaren

Klik op de afbeelding voor vergrote weergave met beschrijvende tekst

Mannetjesvaren (Dryopteris Filix-mas)

De Mannetjesvaren heeft stevige, kruidachtige bladeren. De vruchtbare bladeren hangen over en de deelblaadjes liggen alle in 1 vlak.
De bladen zijn afnemend dubbel geveerd of dubbel geveerd. De deelblaadjes van de 2e orde zijn bij de bladvoet ten hoogste tot halverwege de nerf ingesneden.
De plant sterft in de herfst af.
De bladspil heeft licht goudbruine schubben. De zijnerven hebben geen donkere vlek bij de aanhechting aan de bladspil.
Bladsteel meestal meer dan een vinger lang, de gehele veer 60 cm tot 1 meter. De dikke wortelstok wordt in de geneeskunde gebruikt voor het afdrijven van lintwormen.
De sporen liggen in ronde hoopjes langs de bladnerf en zijn bedekt door een vliesje. Bij de wijfjesvaren zijn de sporenhoopjes meer haak- of kommavormig. Bij de ook op de mannetjesvaren lijkende stippelvaren zijn de sporenhoopjes veel kleiner en liggen tegen de bladrand.

De Geschubde mannetjesvaren(D. affinis subsp. affinis) lijkt op de Mannetjesvaren, maar is een wintergroene plant. De bladspil is dichter beschubd met donkere schubben. De zijnerven hebben een donkere vlek bij de aanhechting aan de bladspil.
Het blad van D. affinis subsp. borreri sterft wel af in de winter.
Kenmerken van het geslacht Niervaren  (Dryopteris) waartoe Mannetjesvaren behoort.

De sporendoosjes van dit geslacht staan in rondachtige hoopjes en zijn geheel, of gedeeltelijk, bedekt door een, meestal aan 1 kant ingesneden (niervormig) vliesje. Later in het jaar worden deze vliesjes vaak onduidelijk.

Geslacht Niervaren

- Veren alleenstaand, wortelstok zwart, in veenmoerassen ==>Moerasvaren

- Veren in bundels

- Veren (totale blad) in het midden het breedst
==> Stippelvaren (slippen van de deelblaadjes gaaf, zeldzaam)

==> Naaldvaren (slippen van de deelblaadjes fijn gezaagd - uitlopend in naaldjes, zeldzaam

==> Mannetjesvaren (slippen van de deelblaadjes niet genaald, algemeen)

Veren (totale blad) onderaan even breed of breder dan het midden en de top ==> Stekelvaren (sterk samengestelde blaadjes naar de top toe steeds kleiner, daardoor bladvorm driehoekig)

==> Kamvaren (blaadjes diep ingesneden, maar niet samengesteld, over de gehele lengte van het blad even groot, alleen top iets kleiner)

SPECIFICATIES - mannetjesvaren
familieNiervarenfamilie (Dryopteridaceae )
info familieEen familie van voornamelijk op de grond levende varens. De wortelstok is kort, rechtopstaand of opstijgend en beschubd.
De bladen staan in bundels, ongeleed met de wortelstok. De steel heeft aan de voet 5 of meer vaatbundels.
De sporenhoopjes zijn rond en bedekt met een nier- of schildvormig dekvliesje.

Sleutel tot de geslachten volgens Heimans

- Bladen niet ingesneden ==> Tongvaren, Addertong

- Bladen diep ingesneden tot samengesteld
- - Gehele blad zelf diep ingesneden of samengesteld, maar deelblaadjes niet ingesneden (blad enkelgeveerd)
==> Maanvaren, Schubvaren, Eikvaren, Dubbelloof, Steenbreekvaren, Streepvaren

- Gehele blad bestaat uit blaadjes die zelf ook weer ingesneden zijn (blad dubbelgeveerd)
- -Bladen alleenstaand (telkens 1 stengel uit de wortelstok) ==> Adelaarsvaren, Beukvaren, Moerasvaren, Smalle beukvaren

- Bladen staan in bundels, meestal naar elkaar toegekeerd.

- Kleine, fijne varentjes (korter dan 30 cm) op oude muren, in rotsspleten, aan beschaduwde holle wegen en meer van dit soort locaties of sierplanten
==> Steenbreekvaren, Blaasvaren, Streepvaren, Venushaar

- Grotere planten, op min of meer vochtige grond groeiend
- -Vruchtbare veren zonder bladmoes in de bovenste blaadjes, de toppen lijken verdord. Blad dubbel geveerd, deelblaadjes gaafrandig, breder dan 1 cm en stomp ==> Koningsvaren

- Alle veren gelijk van vorm, blad minder dan 1 cm breed en niet gaafrandig. Enkel- tot dubbelgeveerd
- - De onderste, zelf weer samengestelde zijblaadjes zijn het langst van alle, zodat de veer onderaan het breedst is
==> Stekelvaren

- De onderste zijblaadjes zijn korter dan de middelste, breedste deel blad in het midden of bij smalle bladen gehele blad ongeveer even breed.

- Zijblaadjes tot bijna bij de middennerf ingesneden. Sporendoosjes in streep- of haakvormige hoopjes ==> Wijfjesvaren

- Zijblaadjes hooguit iets ingesneden, nooit tot aan de middennerf. Sporendoosje in ronde hoopjes ==> Niervaren (Moerasvaren, Stippelvaren, Naaldvaren, Mannetjesvaren, Stekelvaren, Kamvaren)
naam mannetjesvaren (Dryopteris%20Filix-mas)
waar in bossen, langs slootkanten enz
bloei juli - augustus rijping van de sporen
kleur -
blad Blaadjes van de veren nooit tot aan de middennerf ingesneden slippen; de tandjes van de slippen lopen niet in naaldjes uit.
vrucht sporen