Brede stekelvaren

Klik op de afbeelding voor vergrote weergave met beschrijvende tekst

Brede stekelvaren (Dryopteris dilatata)

De Brede stekelvaren onderscheidt zich van de Smalle stekelvaren door de overhangende bladen (alsof er in het midden een bal is neergeploft). Bij de Smalle stekelvaren staan de bladen stijf omhoog. De Smalle is ook kleiner dan de Brede Stekelvaren.

Kenmerkend voor de Brede stekelvaren zijn de schubben op de bladsteel en -spil die een donkere middenstreep en lichtbruine, doorschijnende randen hebben. Bij het ouder worden zijn deze schubben moeilijker te onderscheiden. De Smalle stekelvaren heeft egaal lichtbruine schubjes.

Het totale blad van de Brede stekelvaren is driehoekig, het onderste deel is dus het breedst. De deelblaadjes zijn ingesneden en hebben een stekelpuntje.

De Brede stekelvaren is een algemene soort in de Nederlandse bossen. Ze komt ook vaak voor op muren en beschoeiingen.

Er is ook een bastaard van de 2 soorten, Dyopteris x deweveri
Verschil Brede, Smalle en Bastaard stekelvaren

Brede stekelvaren
100-(-150) cm, donkergroen, overhangend
Schubben dicht opeen, bruin met donkerbruine middenstreep
Sporen normaal gevormd, donkerbruin


Smalle stekelvaren
(60(-80) cm, geelgroen tot groen, stijf rechtop
Schubben spaarzaam, egaal bleek, lichtbruin
Sporen normaal gevormd, donkerbruin


Brede x Smalle stekelvaren
70(-100) cm, geelgroen tot donkergroen, rechtop tot overhangend
Schubben minder dicht dan bij Brede, bruin met donkere vlek, zelden 1-kleurig
Sporenn onregelmatig gevormd, deels geklonterd, zwartig

Stekelvarens sterven in de winter af. De onvruchtbare bladeren van de Smalle stekelvaren overwinteren soms.
Kenmerken van het geslacht Niervaren  (Dryopteris) waartoe Brede stekelvaren behoort.

De sporendoosjes van dit geslacht staan in rondachtige hoopjes en zijn geheel, of gedeeltelijk, bedekt door een, meestal aan 1 kant ingesneden (niervormig) vliesje. Later in het jaar worden deze vliesjes vaak onduidelijk.

Geslacht Niervaren

- Veren alleenstaand, wortelstok zwart, in veenmoerassen ==>Moerasvaren

- Veren in bundels

- Veren (totale blad) in het midden het breedst
==> Stippelvaren (slippen van de deelblaadjes gaaf, zeldzaam)

==> Naaldvaren (slippen van de deelblaadjes fijn gezaagd - uitlopend in naaldjes, zeldzaam

==> Mannetjesvaren (slippen van de deelblaadjes niet genaald, algemeen)

Veren (totale blad) onderaan even breed of breder dan het midden en de top ==> Stekelvaren (sterk samengestelde blaadjes naar de top toe steeds kleiner, daardoor bladvorm driehoekig)

==> Kamvaren (blaadjes diep ingesneden, maar niet samengesteld, over de gehele lengte van het blad even groot, alleen top iets kleiner)

SPECIFICATIES - brede_stekelvaren
familieNiervarenfamilie (Dryopteridaceae )
info familieEen familie van voornamelijk op de grond levende varens. De wortelstok is kort, rechtopstaand of opstijgend en beschubd.
De bladen staan in bundels, ongeleed met de wortelstok. De steel heeft aan de voet 5 of meer vaatbundels.
De sporenhoopjes zijn rond en bedekt met een nier- of schildvormig dekvliesje.

Sleutel tot de geslachten volgens Heimans

- Bladen niet ingesneden ==> Tongvaren, Addertong

- Bladen diep ingesneden tot samengesteld
- - Gehele blad zelf diep ingesneden of samengesteld, maar deelblaadjes niet ingesneden (blad enkelgeveerd)
==> Maanvaren, Schubvaren, Eikvaren, Dubbelloof, Steenbreekvaren, Streepvaren

- Gehele blad bestaat uit blaadjes die zelf ook weer ingesneden zijn (blad dubbelgeveerd)
- -Bladen alleenstaand (telkens 1 stengel uit de wortelstok) ==> Adelaarsvaren, Beukvaren, Moerasvaren, Smalle beukvaren

- Bladen staan in bundels, meestal naar elkaar toegekeerd.

- Kleine, fijne varentjes (korter dan 30 cm) op oude muren, in rotsspleten, aan beschaduwde holle wegen en meer van dit soort locaties of sierplanten
==> Steenbreekvaren, Blaasvaren, Streepvaren, Venushaar

- Grotere planten, op min of meer vochtige grond groeiend
- -Vruchtbare veren zonder bladmoes in de bovenste blaadjes, de toppen lijken verdord. Blad dubbel geveerd, deelblaadjes gaafrandig, breder dan 1 cm en stomp ==> Koningsvaren

- Alle veren gelijk van vorm, blad minder dan 1 cm breed en niet gaafrandig. Enkel- tot dubbelgeveerd
- - De onderste, zelf weer samengestelde zijblaadjes zijn het langst van alle, zodat de veer onderaan het breedst is
==> Stekelvaren

- De onderste zijblaadjes zijn korter dan de middelste, breedste deel blad in het midden of bij smalle bladen gehele blad ongeveer even breed.

- Zijblaadjes tot bijna bij de middennerf ingesneden. Sporendoosjes in streep- of haakvormige hoopjes ==> Wijfjesvaren

- Zijblaadjes hooguit iets ingesneden, nooit tot aan de middennerf. Sporendoosje in ronde hoopjes ==> Niervaren (Moerasvaren, Stippelvaren, Naaldvaren, Mannetjesvaren, Stekelvaren, Kamvaren)
naam brede_stekelvaren (Dryopteris dilatata)
waar algemeen in bossen en op beschaduwde plekken , ook op duinhellingen, muren en basaltglooiingen
bloei juli - september
kleur -
blad totale blad driehoekig, dubbel geveerd,
vrucht sporen in ronde hoopjes, met niervormig dekvliesje