Donkerstelige stuifbal


Duidelijkste kenmerk vormen 'het schoorsteentje' met de iets donkerder gekleurde ringzone eromheen en de donkere steel.

Klik op de afbeelding voor vergrote weergave met beschrijvende tekst

SPECIFICATIES - Donkerstelige_stuifbal
familieGesteelde stuifballen (Tulostomataceae)
info familieStuifballen hebben anders dan de Stuifzwammen een duidelijke, lange steel. Het bolletje is relatief klein. Ook scheuren Gesteelde stuifballen niet in hun geheel open, in plaats daarvan hebben ze een kleine opening.
Stuifballen kom je veel tegen in de grijze duinen. Ze hebben een eigen overlevingstaktiek in de vaak minder gunstige omstandigheden. De vruchtlichamen verschijnen in de oktober-november en groeien langzaam. Als ze volgroeid zijn moeten ze eerst uitdrogen. Zo hebben de sporen de tijd om te rijpen en geleidelijk komen ze door de kleine opening in het bolletje naar buiten. Tot in maart kun je de bolletjes vinden, maar meestal zijn ze dan wel leeggestoven.
Er zijn inmiddels vier soorten Gesteelde stuifballen bekend in ons land.
Om ze van elkaar te onderscheiden kijk je naar de stuifopening en naar de steel.
De stuifopening ziet er uit als een klein schoorsteentje, rond het schoorsteentje is een donkerder gekleurde ring en de steel is donker ==> Donkerstelige stuifbal (T. melanocyclum).
De stuifopening ziet er uit als een klein schoorsteentje, rond het schoorsteentje is een donkerder gekleurde ring en de steel is witachtig of bleekbruin ==> Gesteelde stuifbal (T.brumale).
De stuifopening ziet er uit als een klein schoorsteentje, de kleur is gelijk aan die van het bolletje en de steel is bedekt met een stro-achtig laagje dat bij het ouder worden afschilfert, de onderliggende laag is fijn wit gevoord ==> T. kotlabae
Er is geen schoorsteentje, de stuifopening is wat ruw en van gelijke kleur als het bolletje ==>Ruwstelige stuifbal (T. fimbriatum)
geslacht Stuifbal (Tulostoma)
info geslacht Tot voor kort kwamen er in Nederland 3 soorten stuifballen voor. Inmiddels is daar een 4e bijgekomen, Tulostoma kotlabae.
Van de vier soorten is de Ruwstelige stuifbal het gemakkelijkst te onderscheiden. Deze heeft namelijk geen schoorsteentje, maar een gewimperde opening aan de bovenzijde van het bolletje.
De Gesteelde stuifbal herken je vaak aan het manchetje onderaan het bolletje en het vele zand dat aan de onderzijde kleeft.
De Donkerstelige stuifbal heeft behalve het schoorsteentje als kenmerk de donkere steel.
De nieuwkomer T. kotlabae heeft ook een schoorsteentje, het peristoom (rand eromheen) heeft dezelfde kleur. De kleur van de bal is licht, grauwgrijs en is 1-1,5 cm groot en iets afgeplat. Evenals de Gesteelde stuifbal heeft deze stuifbal ook een manchetje (restant van het exoperidium, buitenste laagje van de bal). Ook deze stuifbal is vaak bedekt met zand. Kenmerkend is het steeloppervlak. Dit is bij jongere exemplaren bedekt met een licht strokleurig laagje, dat bij het ouder worden afschilfert. Dan blijft een witte, fijngevoorde steel over.

zie ook NatureToday.
naam Donkerstelige_stuifbal (Tulostoma melanocyclum)
waar zanderige duingrond, tussen mos en kruidachtige plantjes, duingrasland
sporeekleur geelbruin
hoed bolvormig, binnenste laagje van de wand bleker en schubbiger dan de Gesteelde stuifbal, cremekleurig tot bleek strogeel, buitenste laag vezelig en bedekt met zandkorrels
steel wortelend, bruin of roodbruin, vezelig, aan de top schubbig
plaatjes stuifopening verhoogd met duidelijke ringvormige zone, iets donkerder dan de rest van de bol