Donkerstelige stuifbal

Donkerstelige stuifbal (Tulostoma melanocyclum)

Duidelijkste kenmerk vormen 'het schoorsteentje' met de iets donkerder gekleurde ringzone eromheen en de donkere steel.
Kenmerken van het geslacht Stuifballen  (Tulostoma) waartoe Donkerstelige stuifbal behoort.

Stuifballen kom je veel tegen in de grijze duinen en ondanks hun geringe afmetingen vallen ze best wel op tussen het mos en andere kleine plantjes. Anders dan de stuifzwammen hebben de stuifballen een duidelijke, lange steel. Op de steel staat een klein bolletje met een enkele opening waardoor de sporen geleidelijk aan naar buiten kunnen stuiven.
Ze hebben zo hun eigen overlevingstaktiek in de vaak minder gunstige omstandigheden. De vruchtlichamen verschijnen in de oktober-november en groeien langzaam. Als ze eenmaal volgroeid zijn, drogen ze geleidelijk aan uit. Zo hebben de sporen de tijd om te rijpen. Eenmaal rijp ontsnappen de sporen door de kleine opening in het bolletje naar buiten. Tot in maart kun je de bolletjes vinden, maar meestal zijn ze dan wel leeggestoven.

Er zijn inmiddels vier soorten Stuifballen bekend in ons land. Om ze van elkaar te onderscheiden kijk je naar de stuifopening en naar de steel.
  • De stuifopening ziet er uit als een klein schoorsteentje, rond het schoorsteentje is een donkerder gekleurde ring en de steel is donker ==> Donkerstelige stuifbal (T. melanocyclum).
  • De stuifopening ziet er uit als een klein schoorsteentje, rond het schoorsteentje is een donkerder gekleurde ring en de steel is witachtig of bleekbruin ==> Gesteelde stuifbal (T.brumale).
  • De stuifopening ziet er uit als een klein schoorsteentje, de kleur is gelijk aan die van het bolletje en de steel is bedekt met een stro-achtig laagje dat bij het ouder worden afschilfert, de onderliggende laag is fijn wit gevoord ==> Gekraagde stuifbal (T. kotlabae)
  • Er is geen schoorsteentje, de stuifopening is wat ruw en van gelijke kleur als het bolletje ==> Ruwstelige stuifbal (T. fimbriatum)
Onder de microscoop
  • Gesteelde stuifbal (T. brumale) - sporen 4-5 mu, ornamentatie lager dan sterigmerest - capillitium sterk bochtig met variënede wanddiktes en rijk bezet met kristallen - septen 2-3x breder dan aangrenzende hyfen
  • Gekraagde stuifbal (T. kotlabae) - sporen 4-5 mu, ornamentatie lager dan sterigmerest - capillitium regelmatiger met weinig vari&erende wanddiktes en nauwelijks kristallen - septen niet of hooguit 1,5x breder dan aangrenzende hyfen.
  • Donkerstelige stuifbal (T. melanocyclum) - sporen 5-6 mu, dicht bezet met scherpe wratjes die ongeveer even hoog zijn als de sterigmerest - capillitium als van de Gekraagde stuifbal
  • Ruwstelige stuifbal (T. fimbriatum) - sporen 7-8 mu, ornamentatie dicht, wratjes soms door lijntjes verbonden en even hoog als sterigmerest - septen niet verbreed

Klik op de afbeelding voor vergrote weergave met beschrijvende tekst

SPECIFICATIES - donkerstelige_stuifbal
familieStuifballen (Tulostomataceae)
info familieStuifballen hebben anders dan de Stuifzwammen een duidelijke, lange steel. Het bolletje is relatief klein. Ook scheuren Gesteelde stuifballen niet in hun geheel open, in plaats daarvan hebben ze een kleine opening.
Stuifballen kom je veel tegen in de grijze duinen. Ze hebben een eigen overlevingstaktiek in de vaak minder gunstige omstandigheden. De vruchtlichamen verschijnen in de oktober-november en groeien langzaam. Als ze volgroeid zijn moeten ze eerst uitdrogen. Zo hebben de sporen de tijd om te rijpen en geleidelijk komen ze door de kleine opening in het bolletje naar buiten. Tot in maart kun je de bolletjes vinden, maar meestal zijn ze dan wel leeggestoven.
Er zijn inmiddels vier soorten Gesteelde stuifballen bekend in ons land.
Om ze van elkaar te onderscheiden kijk je naar de stuifopening en naar de steel.
De stuifopening ziet er uit als een klein schoorsteentje, rond het schoorsteentje is een donkerder gekleurde ring en de steel is donker ==> Donkerstelige stuifbal (T. melanocyclum).
De stuifopening ziet er uit als een klein schoorsteentje, rond het schoorsteentje is een donkerder gekleurde ring en de steel is witachtig of bleekbruin ==> Gesteelde stuifbal (T.brumale).
De stuifopening ziet er uit als een klein schoorsteentje, de kleur is gelijk aan die van het bolletje en de steel is bedekt met een stro-achtig laagje dat bij het ouder worden afschilfert, de onderliggende laag is fijn wit gevoord ==> T. kotlabae
Er is geen schoorsteentje, de stuifopening is wat ruw en van gelijke kleur als het bolletje ==>Ruwstelige stuifbal (T. fimbriatum)
naam donkerstelige_stuifbal (Tulostoma melanocyclum)
waar zanderige duingrond, tussen mos en kruidachtige plantjes, duingrasland
sporeekleur geelbruin
hoed bolvormig, binnenste laagje van de wand bleker en schubbiger dan de Gesteelde stuifbal, cremekleurig tot bleek strogeel, buitenste laag vezelig en bedekt met zandkorrels
steel wortelend, bruin of roodbruin, vezelig, aan de top schubbig
plaatjes stuifopening verhoogd met duidelijke ringvormige zone, iets donkerder dan de rest van de bol