Plooivoetstuifzwam

Klik op de afbeelding voor vergrote weergave met beschrijvende tekst

Plooivoetstuifzwam (Calvatia excipuliformis)

De Plooivoetstuifzwam Calvatia excipuliformis) is een vrij plompe stuifzwam met een duidelijke steel die onder de hoed geplooid is. Na het afvallen van de stekels is het oppervlak glad, zonder patroon.

De Plooivoetstuifzwam heeft afveegbare stekels, er blijft, wanneer de stekels afvallen of je ze wegkrabt geen netwerk achter op de opperhuid. De stekels staan in groepjes en de stekeltoppen zijn naar elkaar toegebogen. Bij het ouder worden verdwijnen de stekels en is het oppervlak eerder melig. Uiteindelijk is het oppervlak kaal en bleek kleikleurig.
Jong lijkt de Plooivoetstuifzwam op de Zachtstekelige stuifzwam. De laatste heeft echter een rechte steel. Beide hebben zachte, melige stekeltjes die afveegbaar zijn. Op het steeldeel zijn de wratjes meer wratachtig. Over de wratjes heen staan stekeltjes. Bij de Plooivoet slijten eerst de stekels op de steel af, bij de Zachtstekelige eerst de stekels op het bolletje.
Kenmerken van het geslacht Bovisten  (Calvatia) waartoe Plooivoetstuifzwam behoort.

Tot het geslacht Calvatia behoren de Zwartwordende bovist, de Loodgrijze bovist, de Plooivoetstuifzwam, de Ruitjesbovist, de Reuzenbovist en de Grote kop-op-schotel.

Bovisten zijn bol- tot peervormig. Soms hebben ze een korte steel. Jonge bovisten hebben zowel in het bolletje als in de steel wit vlees. Bij het ouder worden verandert alles in gleba, een bruine sporenmassa. Er is meestal geen subebla, een steriel steunweefsel in de steel. Als er wel subgleba is, dan is dit nooit meerkamerig.
Bovisten hebben nooit stekels op het bolletje. Het oppervlak kan iets bemeeld, zemelig, korrelig of wrattig zijn.
Als de sporen rijp zijn scheurt de bovenkant open en stuift het bolletje leeg in de wind. De lege bolletjes kun je nog lang vinden, soms als klein regentonnetje.

Vergelijk de Stuifzwammen
Stuifzwammen zijn peer- of zakvormig. Ze hebben altijd een steelvormig gedeelte. Jonge stuifzwammen hebben ook wit vlees zowel in het bolletje als in de steel. Bij het ouder worden ontstaat er echter alleen in het bolletje een sporenmassa (gleba). In de steel ontstaat een steriel steunweefsel, het subgleba. Dit is altijd meerkamerig.
Stuifzwammen dragen vaak stekeltjes. Deze stekeltjes vallen bij sommige soorten al snel af.
Als de sporen rijp zijn ontstaat er in het bolletje aan de bovenzijde een opening, hierdoor kunnen de sporen ontsnappen. Het sponsachtige steeltje met het lege bolletje blijft achter.

SPECIFICATIES - plooivoetstuifzwam
familieStuifzwammen (Lycoperdaceae)
info familieStuifzwammen behoren tot de klasse van de Gasteromyceten- Buikzwammen. De sporen van Buikzwammen zitten in een bol, knol of zak. In de bol, knol of zak zit een kiemvlies waarop de sporen groeien. Dit kiemvlies kan op verschillende wijzen aanwezig zijn. Vaak is er een soort van inwendige steeltje. En vaak is er het zogenaamde gleba aanwezig, een sponsachtig weefsel waarin zich een of meer holtes (kamers) bevinden. In de kamers zit het kiemvlies. Soms is er ook een sponsachtig weefsel waarin geen kiemvlies aanwezig is, dit weefsel wordt het subgleba genoemd. Voor een juiste determinatie is het altijd nodig om de vruchtlichamen open te snijden om te zien of er (sub)gleba aanwezig is.
De vruchtlichamen scheuren bij rijpheid van de sporen aan de bovenzijde open, zodat een wijde, diep komvormige opening ontstaat of er ontwikkelt zich aan de bovenzijde een kleine opening, waardoor de olijf- tot donkerbruine sporen door regendruppels of door aanraking worden weggeblazen.

Tot de familie van de Stuifzwammen behoren de Bovisten en de Stuifzwammen. De Stuifballen behoren inmiddels tot de familie Tulostomataceae. De Aardappelbovisten tot de familie Scleroderma.

Stuifzwammen zijn peer- of zakvormig. Jong hebben ze aan de binnenzijde wit vlees. Ze hebben een steelvormig gedeelte. De sporen worden uitsluitend in het bolvormig gedeelte gevormd en niet in de steel. Het subgleba is altijd meerkamerig. |
Belangrijk bij de Stuifzwammen is ook de soort stekeltjes op het bolletje. Kijk als eerste of je ze kunt wegkrabben en of er dan een netachtige structuur achterblijft. Ook de kleur van het onderliggende velletje is belangrijk.

Bovisten zijn bol- of peervormig. Sommige soorten hebben een korte steel. Ook hier hebben jonge exemplaren aan de binnenzijde wit vlees. Bij het ouder worden verandert alles in gleba, bruin gekleurd van de sporen. Het subgleba is afwezig of indien aanwezig, nooit meerkamerig.
Bovisten hebben geen stekeltjes op hun bolletje. Het oppervlak kan wat bemeeld, zemelig, korrelig of wrattig zijn.
naam plooivoetstuifzwam (Calvatia excipuliformis)
waar in loof- en naaldbossen, wegbermen, op allerlei bodems, vrij algemeen
sporeekleur jong zinkgrijs, later kleikleurig
hoed Het vruchtlichaam is 8-15 cm hoog, eerst witachtig-beige. Oppervlak bedekt met korte, samengestelde stekels, na afvallen blijft geen netpatroon achter.
steel duidelijke, vrij lange, overlangs geplooide steel
plaatjes verstuivende sporenmassa